أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

69

آثار الباقيه ( فارسى )

از ابو سعيد احمد بن محمد بن عبد الجليل سجستانى شنيدم كه از قدماى سجستان اينطور نقل مىكرد كه ايشان همين ماهها را بنامهاى ديگرى مىخواندند و از فروردين‌ماه آغاز مىكردند و شهور ايشان بدين ترتيب است . كواذ ، رهو « 1 » ، اوسال ، تيركيانوا « 2 » ، سريزوا ، مريزوا « 3 » ، توزر ، هرانوا ، آركبازوا « 4 » ، كژپشت « 5 » ، گژشن « 6 » ، ساروا و هريك از ماه‌هاى فارسى سى روز است و براى هر روزى در لغت ايشان نامى خاص و اين نامها بقرار ذيل است . هرمز ، بهمن ، اردىبهشت ، شهريور ، اسفندارمذ ، خرداذ ، مرداذ ، دىبآذر ، آذر ، آبان ، خور ، ماه ، تير ، گوش ، دىبمهر ، مهر ، سروش ، رشن ، فروردين ، بهرام ، رام ، باذ ، دى بدين دين ، ارد ، اشتاذ ، آسمان ، زامياذ ، مارسفند ، انيران . فارسيان را در اسماء اين روزها اختلافى نيست و روزهاى سىگانه هر شهر را همين اسامى بيك ترتيب شامل مىشود فقط در هرمز اختلاف است كه برخى آن را فرخ مينامند و در انيران كه برخى آن را به روز مىگويند و مجموع اين ايام ماه‌هاى فارسى سىصد و شصت روز مىشود . در پنجه‌ى دزديده شده در پيش گفتيم كه سال حقيقى سىصد و شصت و پنج روز و ربع روز است پارسيان پنج روز ديگر سال را پنجى و اندرگاه گويند سپس اين نام تعريب شد و اندرجاه گفته شد و نيز اين پنج روز ديگر را ايام مسروقه و يا مسترفه ( دزديده شده ) مىنامند زيرا كه در شمار هيچيك از شهور محسوب نمىشود پارسيان اين پنجه دزديده شده را ميان آبان‌ماه و آذرماه قرار دادند و نامهايى كه از براى پنج روز گذاشته‌اند غير از نامهايى است از براى ايام هر ماه نهاده‌اند و من اين اسامى را در دو كتاب و يا دو نفر يكسان نشنيده‌ام و آن نامها اين است اهندگاه - اشتدگاه - اسفندمذگاه - اسفندمذگاه - بهشتش‌گاه - و در كتابى ديگر به اين اسامى يافتم . اهنوذ - اشتوذ - اسفندمذ - اخشتر - و هستوشت . ن ب

--> ( 1 ) - كواد ( 2 ) - بتركيانوا ( 3 ) و ( 4 ) - تورز ( 5 ) - آركبازو ( 6 ) - كريشت .